Meta’dan sızan şirket içi belgeler, Facebook ve Instagram’da yayılan dolandırıcı reklam akışından elde edilen gelirin 16 milyar dolara ulaştığını ortaya koydu. Belgeler, Meta’nın scam reklamları tespit etmesine rağmen engellemek yerine “cezalı fiyatlandırma” ile yayına devam ettirdiğini, günlük milyarlarca dolandırıcılık reklamının kullanıcıların karşısına çıktığını gösteriyor.

Meta Yasa Dışı Reklam Geliri

Meta’dan sızdırılan ve incelenen şirket içi dokümanlar, teknoloji devinin uzun yıllardır Facebook, Instagram ve WhatsApp üzerinde yayılan dolandırıcı reklamlardan (scam ads) devasa bir gelir elde ettiğini doğruluyor. Rapora göre Meta, yalnızca 2024 yılında toplam gelirinin yaklaşık %10’unu yani 16 milyar dolara yakın bir tutarı dolandırıcılık reklamlarından kazandı.

Belgeler, sahte yatırım projeleri, yasa dışı kumar siteleri, sahte e-ticaret mağazaları, finansal tuzaklar ve yüksek riskli ürün satışlarını içeren milyonlarca reklamın “şüpheli” olarak işaretlendiğini ancak engellenmediğini gösteriyor. Şirket politikaları gereği yalnızca %95 üzeri dolandırıcılık tespiti yapılan reklamlar tamamen durduruluyor; şüpheli görünenlerin büyük çoğunluğu ise ücret artırılarak yayınlanmaya devam ediyor.

Bu nedenle Meta’nın platformlarında her gün ortalama 15 milyar yüksek riskli dolandırıcı reklam görüntüleniyor. Sızan belgelerde, Meta yöneticilerinin bu gelirin riskli olduğunu bildiği, fakat “agresif engelleme uygulanmasının ciddi bir finansal kayba yol açacağı” değerlendirmesinde bulundukları için kapatılmadığı görüldü.

Meta Dolandırıcı Reklamlardan Nasıl Kazanıyor?

Meta’nın reklam tespit sistemi, dolandırıcı bir reklamı engellemek için yüksek bir eşik kullanıyor: %95 kesinlik oranı. Algoritma, bir reklamın scam olduğuna %95 ihtimal verirse reklamı durduruyor; %60, %70, hatta %90 risk düzeyi taşısa bile reklam büyük olasılıkla yayına devam ediyor.

Bu yaklaşım, Meta’nın dolandırıcılık reklam gelirinin önemli bir kısmını oluşturuyor. Çünkü “şüpheli” kategorisinde kalan reklam verenlerden daha yüksek ücret alınıyor. Bu uygulama dahili belgelerde “penalty bid” (ceza teklifi) olarak geçiyor. Yani Meta, tehlikeli görünen reklamlardan gelirini artırarak kara dönüştürüyor. Ayrıca scam reklamlarla etkileşimde bulunan kullanıcılar, Meta algoritması tarafından “ilgi gösteren kitle” olarak sınıflandırıldığı için benzer reklamları daha fazla görmeye başlıyor. Bu döngü, dolandırıcılık içeriklerini sistem içinde büyüten bir çarpan etkisi yaratıyor.

Teknik dilde “engellemek” yerine “fiyatlandırarak devam ettirme” yaklaşımı, bazı uzmanlar tarafından “dolandırıcılık ekonomisinin platform-reklam uyumu” olarak tanımlanmakta.

Meta’nın Savunması: “Rakamlar Tahmini, Yanlış Yorumlanıyor”

Meta’dan açıklama gecikmedi. Şirket sözcüsü, belgelerde geçen gelir hesaplamalarının “geniş tahminlere” dayandığını; bazı meşru reklam kampanyalarının da dolandırıcı kapsamına yanlışlıkla dahil edilmiş olabileceğini iddia etti. Meta ayrıca, scam reklamlarla mücadele ettiğini, 2024 boyunca 134 milyonun üzerinde dolandırıcılık reklamını kaldırdığını ve yapay zeka tabanlı denetim sistemlerinin önemli ölçüde geliştiğini belirtti.

Ancak sızan belgelerde, Meta’nın bu temizleme çalışmalarını sürdürürken aynı zamanda scam reklam gelirini sistematik olarak hesapladığı, reklamları tamamen engellemek yerine riskli kategorileri “karlı reklam bölümü” olarak değerlendirdiği görülüyor. Bu çelişki, uzmanlara göre Meta’nın hem kullanıcı güvenini hem de reklam etiğini ikincil plana atan bir gelir stratejisi izlediğini ortaya koyuyor.

Rakip Platformlarla Karşılaştırma: Meta Neden Geride?

Sızdırılan belgelerde Meta’nın kendi analiz ekibinin yaptığı karşılaştırmalar da yer alıyor. Bu tabloya göre:

• Bazı rakip sosyal medya platformları dolandırıcı reklamları “yüksek risk” oranı taşıdığı anda tamamen engelliyor.
• Meta ise engellemek yerine “şüpheli reklamları pahalılaştırıp yayında tutuyor.
• Bu nedenle scam reklam tespit ve önleme başarısında Meta rakiplerinin gerisinde kalıyor.

Bu fark, şirketin tercih ettiği politika modelini gözler önüne seriyor:
Riskli reklam = daha fazla kazanç.

Meta, “yasa dışı reklam gelirini minimize etmek” yerine “yönetilebilir seviyede tutmayı” tercih ediyor. Buna rağmen 16 milyar dolarlık kazancın “yönetilebilir” olarak görülmesi hem teknoloji etikçileri hem de düzenleyici kurumlar için ciddi bir tartışma konusu.

Amerikalı Senatörlerden Soruşturma Çağrısı

Skandalın ortaya çıkmasının ardından ABD’li iki senatör, Federal Ticaret Komisyonu (FTC) ve Adalet Bakanlığı’na (DOJ) resmi soruşturma çağrısında bulundu.

Senatörlere göre:

• Meta’nın dolandırıcı reklamları engellememesi kamu güvenliği açısından tehlikeli,
• Yasa dışı içerikten gelir elde edilmesi “sistemin kötüye kullanımına” giriyor,
• Kullanıcıların maddi kayıpları milyarlarca doları buluyor,
• Meta’nın sistematik olarak scam reklamları tolere ettiğine dair yeterince kanıt var.

Bu çağrının ardından FTC’nin Meta’ya yönelik yeni bir dijital reklam düzenlemesi hazırlığı yaptığı yorumları gündemde.

Kullanıcılar İçin Sonuçlar: Her Tıklama Yeni Risk

Scam reklamların artışı yalnızca platformun etik sorunlarını değil, kullanıcı deneyimi ve güvenliği açısından da ciddi sonuçlar doğuruyor. Araştırmalar, dolandırıcılık içeriklerine maruz kalan kullanıcıların büyük bir bölümünün:

• banka hesap bilgilerini,
• kişisel verilerini,
• kredi kartı bilgilerini,
• hatta kimlik görüntülerini dolandırıcılara kaptırdığını gösteriyor.

Meta platformlarında gerçekleşen scam mağduriyetlerinin yalnızca ABD’de yıllık zararı 10 milyar dolar seviyesine ulaşmış durumda. Bu veriler, sosyal medya dolandırıcılığının artık “bireysel bir sorun” olmaktan çıkarak küresel bir ekonomi güvenliği meselesine dönüştüğünü gösteriyor.

Dijital Reklamcılık İçin Kritik Soru: Sorumluluk Kimde?

Bu skandal, dijital reklamcılık sektöründe şu soruyu yeniden gündeme taşıdı:
Dijital platformlar reklam gelirlerini kullanıcı güvenliğinin önüne koyabilir mi?

Düzenleyici kurumların büyük teknoloji şirketlerini daha sıkı denetlemesi gerektiği, reklam veren doğrulama sistemlerinin yeniden tasarlanması, yüksek riskli kategorilerin otomatik engellenmesi ve dolandırıcılık reklamlarına yönelik “sıfır tolerans” protokolünün zorunlu hale getirilmesi gerektiği konuşuluyor. Meta’nın kırdığı güvenin bir güvenlik önlemi alınmadan toplanması çok zor görülüyor. Platformun geniş kullanıcı tabanı ve sahip olduğu veri hacmi nedeniyle, bu durum dijital güvenlik ve yapay zeka ile işlenen dolandırıcılıkların artışına zemin hazırladığını belirtiyor. Dijital dünyanın yeni tehdidi olan bu durumdan nasıl korunabileceğimizi, farkındalık ve mücadele etmeyi öğrenmek önemli. 

Meta Skandalı Büyüyor Kullanıcı Güveni Tehlikede

Sızan belgeler, Meta’nın dolandırıcı reklam akışını yalnızca teknik bir hata olarak değil, finansal bir gelir modelinin parçası olarak gördüğünü açık şekilde ortaya koyuyor. Meta dolandırıcı reklam ve Meta yasa dışı reklam geliri başlıkları altında toplanan bulgular, şirketin kullanıcı güvenliğini ikinci plana ittiğini gösterirken kamuoyu baskısı, siyasi soruşturmalar ve düzenleyici incelemeler giderek büyürken Meta’nın bu politikayı sürdürebilmesi zor görünüyor. Ancak şu anda gerçek olan şey net:
Milyarlarca dolarlık scam ekonomisi Meta’nın platformlarında büyüyor ve kullanıcılar her gün daha fazla riskle karşı karşıya kalıyor.